Cebeon_Veiligheid1

Dossier: Regionalisering

samenwerkingsverbandNieuwe gemeentelijke taken of nieuwe ontwikkelingen zorgen voor steeds meer samenwerking tussen gemeenten onderling. Verschillende beleidsterreinen vragen ook om verschillende vormen van samenwerking. Dit varieert in de vorm van ambtelijke samenwerking, als dienstverlening van een centrumgemeente, een gemeenschappelijke regeling tot aan een ambtelijke of bestuurlijke fusie. Er werd al vele jaren volop samengewerkt op terreinen van veiligheid, gezondheid, sociale diensten en omgevingsdiensten. Met de decentralisaties per 2015 treden gemeenten ook intensiever met elkaar op als het gaat om jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en re-integratie. Cebeon ondersteunt regio’s bij het inzichtelijk maken van de eigen prestaties, het adviseren over het regionaal financieringsmodel, het ontwikkelen van een systeem van een keten van voorzieningen en de financiële beheersbaarheid van regionale samenwerking.
Benchmarking of Monitor
Het begin van een efficiënte taakuitvoering begint bij inzicht in de eigen prestaties. Een zorgvuldige benchmark of monitor biedt voor het samenwerkingsverband inzicht in de relatie tussen middelen, kosten en het voorzieningenniveau. Daarbij biedt een benchmark zowel een vergelijking met objectieve normeringen als zinvolle referentieregio’s (geen appels met peren).
Cebeon kan voor verschillende vormen van regionale samenwerking diverse benchmarkproducten uitvoeren:

  • vergelijken van het totaalniveau van lasten en daarbinnen specifieke producten met andere regio’s (afhankelijk van deze specifieke producten).
  • inzicht in verschillen in de financiële administraties, structuur en bekostiging van regio’s.
  • aandacht voor de type kosten (personeel, materieel, huisvesting) en overhead.
  • in beeld brengen van kengetallen (kosten per fte, vrijwilliger, type materieel) en het voorzieningenniveau.

Regionaal financieringsmodel

Bij regionale samenwerking is het van groot belang dat gemeenten evenredig bijdragen aan de te leveren voorzieningen. Hierbij kan meestal niet worden volstaan met gelijke inwonerbijdragen van gemeenten. Cebeon legt de kostendrijvers achter die voorzieningen bloot om zo een kostengeörienteerde aansluiting te vinden op de verschillen tussen gemeenten. Belangrijke elementen bij het ontwikkelen van een regionaal financieringsmodel zijn:

  • het inzichtelijk maken van historische uitgaven en voorzieningenniveaus van de deelnemende gemeenten of territoriale eenheden.
  • verdeelsleutels ontwikkelen voor de overgedragen taken, met behulp van financiële ijkpunten en bestuurlijk bepaalde budgetten, en herverdeeleffecten in beeld brengen.
  • verklaren van de achtergronden van de verschillen tussen historische uitgaven en verdeelsleutels. Er is hierbij aandacht voor verschillen in het voorzieningenniveau en in de organisatie tussen gemeenten. Deze verklaringen leveren een niet te onderschatten bijdrage aan het draagvlak en de uitlegbaarheid van het financieringsmodel.
  • een voorstel formuleren voor een financieringsmodel die recht doet aan kostenverschillen tussen gemeenten, met eventueel een overgangsmodel.

Voor veel veiligheidsregio’s is een regionaal financieringsmodel ontwikkeld of daarbij geadviseerd.

Ketens van voorzieningen
Samenwerkingsvormen komen ook veel voor in voorzieningen die door verschillende partijen moeten worden geleverd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de keten Maatschappelijke opvang met taken voor alle gemeenten in de sfeer van de preventie, eerste opvang/doorverwijzing en de duurdere opvangvoorzieningen bij centrumgemeenten. Pakken individuele gemeenten bij de preventie en eerste doorverwijzing hun taken niet meteen op dan leidt dit direct tot extra kosten bij de centrumgemeenten of voor de regio als geheel.
Cebeon helpt om een systeem van een keten financieel beheersbaar te maken door:

  • de totale financiële behoefte objectief te ramen, rekening houdend met verschillen of veranderingen in structuur.
  • deze totale financiële behoefte te vergelijken met de beschikbare algemene middelen uit gemeentefonds, eigen inkomsten en/of brede doeluitkeringen.
  • het verschil evenredig te verdeling over beleidsvelden, gebieden, populaties en ketens.
  • afwogen beleidskeuzes te maken over gewenste voorzieningenniveaus en een optimale inzet te bereiken van de schaarse middelen.

De financiële beheersing van regionale samenwerking

Door de decentralisaties zijn er aanzienlijke uitdagingen op het regionale niveau. Samenwerking met (rand)gemeenten draagt niet alleen bij aan een optimale schaal van uitvoering, maar ook aan ketenoptimalisering. Vormen van samenwerking als populatiebekostiging zullen steeds belangrijker worden door de decentralisaties van zorg en welzijn, jeugdzorg en werk en inkomen. Daarbij dreigt het bestuur het overzicht te verliezen en komt het primaat van de politiek in het gedrang.

Cebeon kan (grootstedelijke) regio’s ondersteunen bij de financiële beheersing van verschillende gemeenschappelijke regelingen. Financiële ijkpunten dienen daarbij als inschatting van de kosten van het taakgebied waarop gebiedsgericht wordt samengewerkt, als houvast voor de bijdragen van betrokken partijen, als instrument van monitoring en informatiekaders voor bestuurders.